OSNOVE EKONOMIJE - Weebly

OSNOVE EKONOMIJE - Weebly

OSNOVE EKONOMIJE Dr. Svetislav Polovina EKONOMIJA VS EKONOMIKA Ekonomija i ekonomika nisu identini pojmovi. Ekonomija je iri a ekonomika ui pojam. EKONOMIJA Termin ekonomija potjee od grkih rijei

oikos (kua, domainstvo) i nomos (zakon, pravilo o upravljanju). Iz tih rijei nastala je starogrka rije oikonomos to bi u slobodnom prijevodu znailo skup pravila i vjetina upravljanja domainstvom. Suprotno oikonomji postojala je hrematistika koja je oznaavala vjetinu trgovanja i bogaenja POLITIKA EKONOMIJA Termin je izveden iz rijei oikos, nomos i polis (grad) . Kako su u staroj Grkoj gradovi bili

politike organizacije i tvorili samostalne drave to je politika ekonomija oznaavala skup pravila o ekonomskoj aktivnosti u nekoj dravi. U tom znaenju se politika ekonomija prvi puta pojavljuje 1615. u knjizi Rasprava o politikoj ekonomiji francuskog merkantiliste Antoina Montchretiena. Kao posebna disciplina poela se predavati na europskim sveuilitima u 18.stoljeu ONA PORED ZAKONA MATERIJALNE PROIZVODNJE PROUAVA I DRUTVENE ODNOSE DEFINICIJA EKONOMIJE KAO

ZNANOSTI Ekonomija je podruje drutvene znanosti koja prouava 1. proizvodnju i ponudu, 2. raspodjelu, 3. razmjenu, 4. razmjenu i potronju materijalnih dobara i usluga u 5. odreenom vremenu, 6. prostoru i 7. drutvu. NE BRKATI JU S POLITIKOM EKONOMIJOM I EKONOMIKOM EKONOMIJA KAO VJETINA Ekonomija je takoer vjetina pomou

koje gospodarski subjekti - pojedinci, kuanstva, poduzea ili drava proizvode, pribavljaju i troe materijalna dobra i usluge. Promatra se ekonomija kao znanost tada je rije teorijskoj ekonomiji, a kada se promatra kao vjetina tada je rije o primjenjenoj ekonomiji. POZITIVNA EKONOMIJA Pozitivna ekonomija istrauje

funkcionalne i kauzalne odnose izmeu ekonomskih varijabli bez vrijednosnih sudova o njima. Ona prouava ekonomske pojave onakvima kakve one jesu. Primjer: Nezaposlenost u Hrvatskoj je 2003. iznosila preko 17 % radne snage NORMATIVNA EKONOMIJA Normativna ekonomija sadri prosudbe o ekonomskoj stvarnosti ocjenjujui ih s odreenih etikih pozicija. Ona govori

kakvim bi ekonomske pojave trebale biti. Primjer: Visoka nezaposlenost u Hrvatskoj je ekonomski i politiki neprihvatljiva pa politika zapoljavanja mora biti jedan od prioriteta ekonomske politike EKONOMIKA Ekonomika prouava kako ljudi alociraju i koriste rijetke resurse u svrhu proizvodnje dobara kojima zadovoljavaju svoje potrebe Iz definicije ekonomike izvode se dva glavna zakljuka : 1. dobra su rijetka, 2.

drutvo svoja dobra mora efikasno koristiti Rijetkost i efikasnost su temelji ekonomike PODJELA EKONOMIKE Ekonomika se dijeli na mikroekonomiku i na makroekonomiku MIKROEKONOMIKA Mikroekonomika je grana ekonomike koja prouava ponaanje i funkcioniranje

mikroekonomskih subjekata pojedinaca, kuanstava, poduzea i privrednih grana. Osniva mikroekonomike je Adam Smith (1723 1790) koji je 1776. objavio Bogatstvo naroda, svojevrsnu ekonomsku Bibliju u kojoj je objasnio funkcioniranje trine ekonomije. MAKROEKONOMIKA Makroekonomika je grana ekonomike koja prouava

ponaanje i funkcioniranje privrede kao cjeline. Osniva makroekonomike je John Maynard Keynes (1883 1946) koji je 1936. objavio djelo Opa teorija zaposlenosti, kamate i novca gdje su dani temelji makroekonomike. Za razliku od mikroekonomike koja se zasniva na djelovanju trita makroekonomika se zasniva na dravnoj regulativi privrede. JEDINSTVO MIKRO I

MAKROEKONOMIKE Mikroekonomika i makroekonomika nisu meusobno razdvojene ekonomske discpline. One se meusobno nadopunjavaju jer se djelovanje mikroekonomskih subjekata dogaa u makroekonomskom okruenju. Mikroekonomika pretpostavlja makroekonomiku kao i obrnuto RIJETKOST Rijetkost je stanje u kojem postoji nesrazmjer

izmeu elja i potreba s jedne strane i mogunosti njihovog zadovoljenja s druge. Dobra koja su rijetka nazivaju se ekonomskim dobrima. Dobra kojih ima u izobilju nazivaju se neekonomskim ili slobodnim dobrima. Ekonomska dobra imaju cijenu za razliku od slobodnih dobara koja su besplatna Ekonomika prouava samo ekonomska dobra RIJETKOST VS SIROMATVO Ne smiju se brkati rijetkost i

siromatvo. I bogati mogu eljeti vie no to imaju. Isto tako i mala koliina neeg ne znai da je ono rijetko. Dobro mora biti i eljeno IZBOR Rijetkost prisiljava ljude da ine izbor. Kada je dobro rijetko ljudi moraju initi izbor izmeu korisnog i manje korisnog.Oni se suoavaju s trade-offom: da li zadovoljiti vie

jednu potrebu odnosno zadovoljiti manje drugu potrebu OPORTUNITETNI TROKOVI Izabravi jednu od dvaju mogunosti rtvovali smo onu proputenu. Vrijednost rtvovanog dobra ili usluge naziva se oportunitetnim trokom. PRIMJER OPORTUNITETNOG TROKA (1) Trokovi studija u USA 1993. su iznosili 12000

$ godinje ukljuujui izdatke na kolarinu, knjige i putovanje. U ovaj iznos nisu ukljueni oportunitetni trokovi jer je student radeu na poslovima SSS umjesto studiranja mogao zaraditi 16000 $. Proputena zarada od 16000 $ je oportunitetni troak studiranja. Stvarni trokovi studija jedne godine iznose ne 12 ve 28 tisua $ ako se ukljue i oportunitetni trokovi. PRIMJER OPORTUNITETNOG TROKA (2)

Problem: Vlasnik tvrtke treba zaposliti nekoliko menadera. Pretpostavimo da svaski menader ima vremena za samo jedan zadatak. Vrijednost zadatka A je 100000$, zadatka B 75000 $ i zadatka C 50000 $. Vlasnik tvrtke zapoljava dvojicu menadera na poslovima A i B. Koliki je oportunitetni troak zadatka B ? Odgovor: Radei posao B menader je rtvovao posao C ija je vrijednost 50000 $. Toliki su i oportunitetni trokovi posla B.

TEMELJNA PITANJA EKONOMSKE ORGANIZACIJE Tko, to i koliko proizvoditi ? Kako proizvoditi ? Za koga proizvoditi ?

Gdje proizvoditi? Kada proizvoditi ? Iz kojih motiva proizvoditi? Kakav je pravni, ekonomski i politiki sustav ? Koliki su trokovi proizvodnje, prodajna cijena i profit ? NEKI TEORIJSKI I POLITIKI PROBLEMI (1) problem ekonomiziranja i optimalizacije proizvodnje unutar danih tehnolokih i

institucionalnih okvira problem uspostavljanja parcijalne i ope ravnotee problem izbora kriterija raspodjele problem izbora ciljeva ekonomskog razvoja i sredstava njihovog ostvarivanja problem upravljanja ekonomskim sustavom NEKI TEORIJSKI I POLITIKI PROBLEMI (2) problem izbora temeljne proizvodne jedinice i oblika ekonomske

organizacije drutva problem objanjenja vrijednosti i cijena pojedinih dobara i usluga problem nesklada izmeu oskudnosti resursa i ljudskih potreba problem alokacije rijetkih resursa NEKI TEORIJSKI I POLITIKI PROBLEMI (3) Problemi odnosa izmeu realnog i monetarnog sektora ekonomije problem ekonomskih odnosa izmeu

pojedinih drava problem poveanja proizvodnje, zaposlenosti i ivotnog standarda problem odnosa trita i dravne regulacije problem odnosa irih drutvenih vrednota prema ekonomskim vrednotama EKONOMSKI SUSTAVI TRINI NAREDBODAVNI MJEOVITI TRINI SUSTAV

Sustav temeljen na privatnom vlasnitvu i privatnom poduzetnitvu Sustav u kojem pojedinci slobodno donose odluke to e proizvoditi ili kupovati Sustav slobodne oscilacije cijena u kojem se dobiva i gubi Sustav zasnovan na naelu laissez faire (lese fer) NAREDBODAVNI SUSTAV Drava donosi sve vanije odluke o

proizvodnji i potronji Sustav zasnovan na dravnom vlasnitvu, dravnom poduzetnitvu, centralizaciji odluivanja, subordinaciji i planiranju. MJEOVITI SUSTAV Svaki od prethodnih privrednih sustava ima svoje nedostatke pa se kombiniranjem obaju sustava

nastoji stvoriti optimalni sustav koji bi u sebi ukljuivao pozitivne elemente i jednog i drugog Mjeoviti sustav je takav sustav u kojem djeluje trini mehanizam unutar institucionalnog okvira kojeg odreuje drava Mjeoviti sustav privreivanja je dominantan sustav privreivanja danas u svijetu jer isti modeli privreivanja bilo trini bilo naredbodavni ne postoje ni u jednoj zemlji. FAKTORI PROIZVODNJE Da bi se moglo proizvoditi moraju

prethodno postojati pretpostavke proizvodnje. One se nazivaju faktorima proizvodnje ili inputima. Inputi se koriste za proizvodnju outputa. Faktori proizvodnje su : a) rad b) kapital c) zemlja

GRANICA PROIZVODNIH MOGUNOSTI (1) Budui su proizvodni faktori ogranieni drutvo se suoava sa svojom granicom proizvodnih mogunosti (PPF). PPF predstavlja maksimalnu kombinaciju dobara koju privreda nekog drutva moe proizvesti s postojeim proizvodnim kapacitetima Kada je privreda na PPF tada ona efikasno alocira svoje resurse to znai da je poveanje proizvodnje jednog dobra mogue na utrb

drugog dobra GRANICA PROIZVODNIH MOGUNOSTI (2) Kada se privreda nalazi na PPF suoava se s dvojbom : kojeg proizvoda proizvesti vie a kojeg manje Navedenu dvojbu pokazuje slijedea tablica Mogunosti Potrona dobra

Kapitalna dobra A 0 60 B 10 50

C 20 35 D 30 20

E 40 0 GRAF PPF POGREKE EKONOMSKOG ZAKLJUIVANJA nesposobnost da se ostale varijable dre nepromijenjenim greka ceteris paribus

post hoc pogreka greka poopavanja - greka pars pro toto greka subjektivnosti

Recently Viewed Presentations

  • Chicago - VA-FSC Internet

    Chicago - VA-FSC Internet

    the keys to sgl & fms a/o oct 08
  • Lesson 3 PRODUCING VISIBLE LIGHT Producing Visible Light

    Lesson 3 PRODUCING VISIBLE LIGHT Producing Visible Light

    Plasma Displays. Each colour is a tiny fluorescent light in which an electrical signal causes a gas, such as neon, to release ultraviolet radiation. The ultraviolet radiation is absorbed by phosphors that then radiate light in the visible spectrum. Different...
  • If the Shoe Fits -? EDU 210: Childrens

    If the Shoe Fits -? EDU 210: Childrens

    Archetypal Criticism. n literature, an archetype is a typical character, an action or a situation that seems to represent such universal patterns of human nature. An archetype, also known as universal symbol, may be a character, a . theme, a...
  • Chapter 4 - Costs of Production

    Chapter 4 - Costs of Production

    Question: What is the opportunity cost to produce one more bushel of vegetables? We tend to think of opportunity cost in single units, hence, how many bushes of vegetables were given up to produce on more cow?
  • Poetic Meter - Mrs. Maurin's School Site

    Poetic Meter - Mrs. Maurin's School Site

    RHYTHM BEAT CADENCE METER Meter Patterns of stressed and unstressed syllables The basic unit of meter is a foot. Most common feet in English poetry: Iamb / Trochee / Anapest / Dactyl / Spondee / / / Iambic / /...
  • Defining Online Bullying - download.microsoft.com

    Defining Online Bullying - download.microsoft.com

    Online bullying affects nearly one in four children aged 8-17. Thirty-seven percent report being bullied online. Online bullying can take the form of children being mean or unfriendly, calling others mean names and making fun of or teasing others.
  • Virtual Machine Management - mschnlnine.vo.llnwd.net

    Virtual Machine Management - mschnlnine.vo.llnwd.net

    Logistics. Food and Beverages in back. Cell Phones on silent or stun. Restrooms… Evaluations/Report Card (Same scale as grade school) 10 =100% A+ …does not exist because, nobody's perfect!
  • Births, Deaths & MARRIAGES (BDM)TASMANIA - justice.tas.gov.au

    Births, Deaths & MARRIAGES (BDM)TASMANIA - justice.tas.gov.au

    For ministers of religion to legally perform a marriage ceremony, the organisation must: Be listed as a recognised denomination under the . Marriage Act 1961. Nominate its ministers to be authorised celebrants. Be registered by the relevant state or territory...